Phương pháp Sơ đồ đoạn thẳng (Bar Model) giải bài toán Thừa và Thiếu
Phương pháp Sơ đồ đoạn thẳng (Bar Model) của Toán Singapore là công cụ trực quan mạnh nhất giúp học sinh tiểu học biến một bài toán lời văn tiếng Anh dài thành phép tính đơn giản chỉ trong 3 bước.
1. Nhận diện bài toán Thừa và Thiếu (Excess and Shortage)
Trong đề thi TIMO, HKIMO và BBB, bài toán Thừa và Thiếu thường có cấu trúc: Chia một số đồ vật (kẹo, bút, vở) cho một nhóm học sinh theo 2 cách khác nhau.
Từ khóa tiếng Anh nhận biết phần Thừa (Excess): left, left over, remain, more than enough.
Từ khóa tiếng Anh nhận biết phần Thiếu (Shortage): short of, need ... more, not enough, lack.
2. Ba bước giải chuẩn bằng Sơ đồ đoạn thẳng
Ví dụ: If a teacher gives 5 candies to each student, there are 4 candies left over. If the teacher gives 6 candies to each student, 2 more candies are needed. How many students are there?
Bước 1 (Tính tổng độ lệch số kẹo giữa 2 lần chia): Lần đầu thừa ra 4 viên (+4), lần hai thiếu hụt 2 viên (-2). Vẽ trên trục đoạn thẳng, khoảng cách chênh lệch giữa hai cách chia là: 4 + 2 = 6 (viên kẹo).
Bước 2 (Tính độ lệch trên mỗi học sinh): Ở cách chia thứ hai, mỗi học sinh được nhận nhiều hơn cách chia thứ nhất là: 6 - 5 = 1 (viên kẹo).
Bước 3 (Tìm số học sinh và tổng số kẹo): Số học sinh = Tổng chênh lệch ÷ Độ lệch mỗi bạn = 6 ÷ 1 = 6 (học sinh). Tổng số kẹo = 6 × 5 + 4 = 34 (viên kẹo).
3. Ba trường hợp công thức cần nhớ
Trường hợp 1 (Một lần Thừa, một lần Thiếu): Tổng chênh lệch = Số thừa + Số thiếu.
Trường hợp 2 (Cả hai lần đều Thừa): Tổng chênh lệch = Số thừa lớn - Số thừa nhỏ.
Trường hợp 3 (Cả hai lần đều Thiếu): Tổng chênh lệch = Số thiếu lớn - Số thiếu nhỏ.
Ôn tiếp ở đâu
Luyện tập theo chủ đề trong khóa TIMO Khối 4, hoặc thi thử miễn phí để kiểm tra trình độ.